Skansen w Osieku nad Notecią

Udostępniona dla zwiedzających na uboczu odtwarzanej wsi. W trzech pawilonach umieszczono eksponaty archeologiczne, obrazujące rezultaty prac badawczych, prowadzonych w latach 1972 - 1977 przez archeologów z Muzeum im. L.Wyczółkowskiego w Bydgoszczy oraz w 1996 roku przez pracowników Muzeum Okręgowego w Pile.

Prace wykopaliskowe prowadzono na cmentarzysku użytkowanym w okresie około 500 - 300 r. p.n.e przez ludność tzw. kultury pomorskiej, a następnie tzw. kultury wielbarskiej (II-III w.n.e.) i przeworskiej (IV w.n.e).

Teren badań o powierzchni ok. 1,5 ha znajduje sie obecnie w obrębie skansenu. W trakcie wykopalisk odkryto ponad 600 grobów ciałopalnych oraz 3 paleniska kremacyjne. Cmentarzysko osieckie dostarczyło cennych źródeł umożliwiających wieloaspektową rekonstrukcję kultury społecznej i duchowej społeczeństw pradziejowych różnych okresów epoki żelaza. Długo okres użytkowania tej nekropolii (od około 500 lat p .n.e. do około 400r. n.e.) i nawarstwianie się różnych typów grobów są świadectwem stabilnego zasiedlania rejonu Osieka, strefy długotrwałe (od epoki neolitu i IV tys.n.e.) wykorzystywanej przeprawy przez Noteć i funkcjonującego tam skrzyżowania prahistorycznych szlaków.

Oprócz grobów jamowych, stanowiących formę dominującą, na terenie cmentarzyska występowały groby skrzynkowe, podkloszowe, popielnicowe. Unikatowym jest grób kultury pomorskiej, o długości ok. 8 m, zbudowany z płasko łupanych płyt kamiennych, w swoim kształcie zbliżony do wydłużonej skrzyni. W czterech komorach umieszczonych było od 8 do 14 popielnic. W trzech pawilonach wyeksponowane sostały w pierwotnym podłożu najciekawszeobiekty archeologiczne - różnego typu groby i paleniska. Dla celów poglądowych obiekty pokazywane są na różnych etapach prac wykopaliskowych.