Pierwsza wzmianka o Osieku nad Notecią pochodzi z roku 1378. Wystarczy tylko przypomnieć, że jedyne obecnie światowe mocarstwo – Stany Zjednoczone – powstały 400 lat później, aby uświadomić sobie, że historia wsi, położonej w przepięknej dolinie Noteci, musi być arcyciekawa, nie tylko dla samych mieszkańców miejscowości, ale też dla wszystkich interesujących się historią regionu.

Pierwsi koczownicy na ziemiach nadnoteckich pojawili się już 12 tysięcy lat temu. Zmiany klimatyczne powodujące podnoszenie się poziomu wody w rzekach i jeziorach spowodowały, że około 680 roku p.n.e. okolice dzisiejszego Osieka – Pracza stały się nową siedzibą kilkudziesięcioosobowej grupy osadników. W X wieku obszar na północ od Noteci związany był z plemieniem Pomorzan. Dopiero zdobycie Nakła przez Bolesława Krzywoustego w 1113 roku spowodowało włączenie tego terenu do Polski. Następstwem tego była fala osadnictwa, która dotarła na Krajnę z Wielkopolski. Prawdopodobnie wtedy założony został Osiek, lecz nie zachowały się niestety dokumenty lokacyjne. Od roku 1378 – pierwszej wzmianki dotyczącej wsi, Osiek przechodził zmienne koleje losu. Często zmieniał właścicieli, był przedmiotem sporów sądowych, świadkiem wielu wojen.

W wyniku pierwszego rozbioru wieś znalazła się w granicach Prus. Nastąpiła kolejna fala osadnicza, tym razem z zachodu. Połowa XIX wieku to ważny okres dla Osieka, który w okresie zaboru nosił niemiecką nazwę Netzthal. W roku 1851 nastąpiło otwarcie Kolei Wschodniej, która połączyła wieś ze stolicą państwa – Berlinem. Do dziś kolej pozostała bardzo ważnym środkiem transportu dla mieszkańców Osieka.

Na powrót do Ojczyzny polscy mieszkańcy Osieka nad Notecią czekali do 1920 roku. Przelana krew powstańców spowodowała, że po 150 latach region nadnotecki znalazł się w granicach odrodzonej Polski. Dwudziestolecie międzywojenne to bardzo burzliwy okres w dziejach Osieka. Mieszkańcy wsi zmagali się z biedą, brakiem własnego kościoła, niepewną sytuacją polityczną. Mimo trudności, które ich nie omijały, cechowali się wielkim patriotyzmem i gorliwą religijnością. Tragiczny wymiar miała II wojna światowa, która przyniosła śmierć kilkunastu mieszkańcom Osieka.

Choć Osiek nad Notecią nigdy nie posiadał praw miejskich to dziś swym wyglądem nie przypomina typowej wsi. Miejscowość można nazwać osiedlem przemysłowym. W 4-tysięcznym Osieku znajdują się takie zakłady jak cegielnia „Wienerberger”, zakłady mięsne „Romex”, producent mebli „Stolprodex”. Wizytówką Osieka jest bez wątpienia skansen archeologiczny, który prezentuje charakterystyczne dla Krajny i Pałuk obiekty ludowe.

Niniejsza praca ukazuje dzieje Osieka od momentu pojawienia się pierwszych osadników do czasów współczesnych. Zbieranie materiałów źródłowych zakończyłem w maju 2005 roku. Jak już wspomniałem we wstępie, nie było możliwe przedstawienie wszystkich zagadnień z przebogatej historii wsi - aby to uczynić niniejsza praca musiałaby być około 5-krotnie obszerniejsza. W tym miejscu pragnę wyrazić życzenie, by Osiek doczekał się wkrótce własnej monografii, gdyż nie brakuje w naszej wsi znawców historii regionu. Mogę tu wymienić m.in. kierownika osieckiego skansenu – pana Stefana Rolę oraz nauczycielki tutejszych szkół – panią Beatę Wachowiak oraz panią Iwonę Schulz.