W okresie Polski ludowej - Edukacja i kultura
Osiek nad Notecią - Historia Osieka
Wśród osób, które powróciły do Osieka po zakończeniu działań wojennych znaleźli się były kierownik szkoły Alojzy Czerwiński oraz nauczycielki – Anna Wacholc i Amelia Rychłowska. Pozwoliło to na rozpoczęcie zajęć w szkole już w marcu 1945 roku. Zorganizowano również kursy dokształcające dla młodzieży, której okupant niemiecki nie zezwalał na edukację. Kursy miały umożliwić tym osobom ukończenie szkoły podstawowej i stworzyć warunki do dalszej nauki w szkole średniej.
Szkoła w Osieku, jak każda inna w tym okresie, borykała się z poważnymi problemami, takimi jak brak pomocy naukowych czy wykwalifikowanej kadry. Do pracy nauczycielskiej zaangażowano więc osoby bez pełnych kwalifikacji pedagogicznych, m.in. Wandę Jasiczek i Eugeniusza Kempę.
W roku 1947, na wniosek miejscowych władz, inspektorat szkolny wyraził zgodę na utworzenie przedszkola w budynku Gromadzkiej Rady Narodowej. Dwa lata później, w maju 1949 roku, nastąpiło otwarcie Gminnej Biblioteki w Osieku nad Notecią. Została ona wyposażona w 500 książek, będących darem Ministerstwa Oświaty. Książki wypożyczano 2 razy w tygodniu a pierwszym społecznym bibliotekarzem był kierownik szkoły Alojzy Czerwiński. W pierwszym tygodniu funkcjonowania biblioteki, skorzystało z niej 54 czytelników. Początkowo księgozbiór umieszczony był w niewielkiej klasie szkolnej. Później przeniesiono go do nowego, większego pomieszczenia w budynku szkoły. W roku 1960 placówkę przekształcono w Bibliotekę Gromadzką. Posiadała ona 8 punktów filialnych i 800 czytelników. Biblioteka stanowiła centrum życia kulturalnego wsi. W roku 1962 została wyposażona w telewizor – pierwszy w Osieku nad Notecią. W latach siedemdziesiątych osiecka biblioteka organizowała wieczornice poświęcone wydarzeniom z historii Polski oraz liczne spotkania mieszkańców wsi z zaproszonymi gośćmi, m.in. z płk. E. Skalskim.
Do roku 1956 w szkole w Osieku pracowali m.in. Czerwiński Lech, Grubich Krystyna, Lachowicz Zofia, Menefel Krystyna, Mentkowski Mieczysław, Nowak Jadwiga, Śmiechowska Emilia, Tadych Kazimiera. Większość nauczycieli nie pracowała dłużej niż 3 lata. Stopniowo miejsce osób bez pełnego przygotowania zawodowego zajmowali wykwalifikowani pedagodzy. W roku 1956 we wsi Wyciąg, decyzją władz powiatowych, powstała szkoła filialna, która podlegała macierzystej szkole w Osieku. Szkoła w Wyciągu realizowała program klas I-IV. Uczyło się w niej 14 uczniów. Ze względu na malejącą liczbę dzieci, w roku 1964 podjęto decyzję o likwidacji szkoły filialnej. Dzieci dowożone były do Osieka środkiem transportu opłacanym przez Wydział Oświaty i Kultury. W roku 1965 nastąpiła zmiana kierownika szkoły w Osieku nad Notecią. Na emeryturę przeszedł Alojzy Czerwiński a jego miejsce zajął Henryk Pyszka. Grono pedagogiczne z roku szkolnego 1965/66 przedstawiało się następująco:
  1. Pyszka Henryk
  2. Duda Henryka
  3. Duda Edmund
  4. Łuka Halina
  5. Goździk Zofia
  6. Sadowska Alina
  7. Cylkowska Irena
  8. Szweda Maria
  9. Piątek Barbara
  10. Ciepłuch Stanisława
  11. Śmiechowska Emilia
  12. Rommel Marianna
  13. Keller Jan
Do szkoły uczęszczało 387 uczniów, podzielonych na 14 oddziałów. Zajęcia trwały do godziny 17.25 i odbywały się w 7 izbach lekcyjnych. Decyzją władz oświatowych, we wrześniu 1965 roku zorganizowano w Osieku Szkołę Przysposobienia Rolniczego. Zgłosiło się 34 uczniów, których podzielono na dwa równoległe oddziały.
Prace społeczne uczniów Szkoły Podstawowej w Osieku
Fotografia nr 24. Prace społeczne uczniów Szkoły Podstawowej w Osieku.
Rok szkolny 1966/67 rozpoczęło 439 dzieci. Uczniów podzielono na 15 oddziałów. Nadal w szkole było tylko 7 izb lekcyjnych, dlatego też zaszła potrzeba szukania zastępczych pomieszczeń. W porozumieniu z miejscową Gromadzką Radą Narodową, Ludowym Związkiem Sportowym i Ochotniczą Strażą Pożarną, zorganizowano dwie izby zastępcze w świetlicach LZS i OSP. W czerwcu 1967 roku dwudziestu pięciu uczniów ukończyło szkołę podstawową, 32 – pozostało na rok drugi a 382 – przeszło do klasy następnej. W roku szkolnym 1968/69 liczba uczniów wzrosła do 443. Szkołę ukończyło 47, promocję do klasy wyższej otrzymało 358 a na drugi rok w tej samej klasie pozostało 38 uczniów. Z 47 absolwentów szkoły w Osieku, 17 rozpoczęło naukę w technikum, 2 – w Liceum Ogólnokształcącym, 24 – w szkołach zawodowych a 4 wybrało naukę zawodu.
Wzrastająca liczba uczniów, która wymuszała naukę na trzy zmiany, spowodowała konieczność budowy w Osieku nowej szkoły. Zawiązał się Komitet Budowy Szkoły, którego głównymi animatorami byli E. Łukowski, Cz. Głowacki oraz kierownik szkoły H. Pyszka. Prace nad budową nowej placówki oświatowej ruszyły w roku 1969. Do użytku szkolnego budynek oddany został 13 listopada 1971 roku. Nowa szkoła liczyła 6 izb lekcyjnych, 2 pracownie, stołówkę oraz salę gimnastyczną. Uczyły się w niej dzieci z klas VI, VII i VIII. W następnym roku nastąpiła kolejna zmiana na stanowisku dyrektora szkoły w Osieku. Henryk Pyszka został przeniesiony do Kijaszkowa a nowym dyrektorem został Stanisław Nowak. W roku 1974 Komitet Rodzicielski oraz Zakład Opiekuńczy przy Gminnej Spółdzielni „Samopomoc Chłopska” ufundowały szkole sztandar. Uroczyste wręczenie sztandaru nastąpiło 19 listopada.
Rok 1978 przyniósł zamknięcie szkoły w Żuławce. Dzieci z tej wsi zaczęły uczęszczać na lekcje do Osieka. Jedyną placówką filialną był oddział w Bąkowie. W roku szkolnym 1980/81 liczba uczniów osieckiej szkoły wyniosła 546 (521 w Osieku i 25 w Bąkowie). Uczniowie korzystali z 17 izb lekcyjnych, w tym z dwóch w Bąkowie. W tej ostatniej wsi istniało również ognisko przedszkolne.
Przyrost demograficzny z lat siedemdziesiątych sprawił, że wybudowana w 1971 roku szkoła stawała się coraz ciaśniejsza. Dnia 17 stycznia 1985 roku zawiązano Społeczny Komitet Rozbudowy Szkoły. Przewodniczącym został Jan Gospodarek a wiceprzewodniczącym Piotr Tobolski. Komitet miał za zadanie zbiórkę pieniędzy i opracowanie dokumentacji rozbudowy szkoły przy ulicy Szkolnej. Uroczystość wmurowania aktu erekcyjnego pod rozbudowująca się placówkę odbyła się w dniu 20 września 1987 roku. Udział w tej ceremonii wzięli m.in.: wojewoda pilski Zbigniew Rosiński, Kurator Oświaty i Wychowania Zbigniew Stanek, Naczelnik Miasta i Gminy Adam Siwa. Rozbudowa szkoły trwała bardzo długo i nie została zakończona przed 1989 rokiem. Również długo trwała budowa Domu Kultury. Pomysł stworzenia tej placówki powstał w latach sześćdziesiątych. Na budowę Domu Kultury miały być przeznaczone materiały uzyskane z rozbiórki ewangelickiego kościoła (300 tysięcy cegieł). Dość długo zastanawiano się nad lokalizacją placówki. Miały to być najpierw okolice stadionu. W latach siedemdziesiątych skłaniano się nad lokalizacją na terenie obecnego skansenu. W końcu wybrano teren przy nowej szkole. Budowę Domu Kultury rozpoczęto dopiero w 1984 roku. Powołano społeczny komitet budowy, lecz w międzyczasie zlikwidowano system dotacji na popieranie czynów społecznych. Władze gminne w Wyrzysku były niechętne finansowaniu takiej inwestycji, sugerując, że zaprojektowany budynek jest zbyt duży jak na potrzeby mieszkańców Osieka nad Notecią. Ostatecznie, podobnie jak to było w przypadku rozbudowy szkoły, nie zdołano zakończyć budowy Domu Kultury przed rokiem 1989.