| Dzieje Osieka w latach 1920-1945 - Organizacje społeczne |
| Osiek nad Notecią - Historia Osieka | |||||||||||||||||||||||||
|
Okres międzywojenny w historii Osieka nad Notecią cechował się sporą aktywnością społeczną jak na miejscowość tej wielkości. We wsi powstawały organizacje kulturalne, patriotyczne, sportowe i kościelne. Niektórzy z mieszkańców Osieka byli członkami stowarzyszeń działających w innych ośrodkach. Przykładem jest Wojciech Jasiczek, który w latach trzydziestych należał do kadry kierowniczej wyrzyskiego koła Związku Weteranów Powstań Narodowych.
Prężnie rozwijała się w okresie międzywojennym, powstała w 1909 roku, straż ogniowa. Dnia 12 lipca 1925 roku w lokalu pana Cichosza zostało zwołane zebranie organizacyjne, na którym utworzono Ochotniczą Straż Pożarną. Od przymusowej straży nowa jednostkę wyróżniały specjalne czapki strażackie. W zebraniu założycielskim brały udział 34 osoby. Do zarządu wybrano Wojciecha Pazderskiego, Maksymiliana Rolę, Brunona Minczykowskiego, Stanisława Hołogę oraz Jana Rewolińskiego. W 1925 roku OSP w Osieku liczyła 39 członków, w tym 9 popierających i 30 czynnych. Pięć lat później straż liczyła 39 druhów – 1 honorowego, 12 popierających oraz 30 czynnych. Każdy aktywny członek Ochotniczej Straży Pożarnej opłacał miesięczna składkę w wysokości 50 groszy. Dla członków nie biorących udziału w ćwiczeniach, składka wynosiła 1,50 zł. Osiecka OSP miała do dyspozycji przy utworzeniu sikawkę 4-kołową, dwa beczkowozy, jedną drabinę przystawną, dwa bosaki oraz 30 metrów węża tłoczonego.
Bez wątpienia najważniejszą organizacją w historii Osieka nad Notecią była (i jest nadal) orkiestra dęta Ochotniczej Straży Pożarnej. Powstała ona w 1927 roku z inicjatywy naczelnika – druha Franciszka Hejnickiego. Początkowo liczyła 18 członków. Po roku swej działalności skład orkiestry rozszerzył się do 22 osób. Byli to:
Od początku orkiestra musiała zmagać się z problemami natury finansowej. Z tej przyczyny każdy, kto chciał zostać jej członkiem musiał uiścić składkę w wysokości 50 złotych, co wówczas stanowiło sporą kwotę. Z uwagi na brak instrumentów, Wojciech Pazderski oraz Franciszek Hejnicki wraz z ówczesnym wójtem Osieka Józefem Szmytem postarali się o zaopatrzenie osieckiej orkiestry w instrumenty pochodzące z Warsztatów Naprawczych Kolei w Bydgoszczy. Nadal jednak konieczne było pożyczanie instrumentów od okolicznych mieszkańców. W latach 1929-1935 orkiestrą kierował druh Stefan Banaszak a po nim - do roku 1937 - kapelmistrzem był Franciszek Paszkiewicz. W tym czasie orkiestra przeżywała bujny rozkwit swej działalności, biorąc udział w licznych uroczystościach państwowych, kościelnych, jak i zabawach ludowych. W historii orkiestry dętej z Osieka ważny był udział w powitaniu Generalnego Inspektora Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej Marszałka Edwarda Rydza-Śmigłego. Orkiestra na stacji kolejowej w Osieku, w obecności władz wojewódzkich, powiatowych oraz mieszkańców wsi, zagrała marsza „Pod sztandarem pokoju” . W tym samym roku kapelmistrzem został Niemiec Paul Zierke. Wybuch II wojny światowej spowodował zawieszenie działalności orkiestry z Osieka. Reaktywacja nastąpiła w roku 1941, gdy część członków wróciła z frontu. Do końca wojny większość składu orkiestry stanowili jednak Niemcy. Próby odbywały się w domu Augusty i Paula Markwart.
Fotografia nr 22. Orkiestra Dęta z Osieka nad Notecią w 1928 roku.
Ważną organizacją w historii Osieka było również Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół”. Geneza Towarzystwa sięga powstania styczniowego. Upadek kolejnego zrywu niepodległościowego pokazał, że nie ma szans na wydobycie Ojczyzny z niewoli, na drodze powstań zbrojnych. Zaczęły powstawać nowe organizacje, które swą pracą organiczną miały przybliżyć Polskę do upragnionej wolności. Taką organizacją było powołane we Lwowie w 1867 roku Towarzystwo Gimnastyczne. Wkrótce Towarzystwa zaczęły powstawać we wszystkich zaborach. Obszar dawnej Polski podzielono na dzielnice, te z kolei na okręgi. W skład okręgów wchodziły poszczególne gniazda. Gniazdo wyrzyskie powstało już w sierpniu 1896 roku, jednak swą szerszą działalność rozpoczęło w roku 1919. W roku 1922 wyrzyski „Sokół” zdobył uznanie swym występem w Osieku. Wkrótce z inicjatywy wyrzyskich działaczy powstało gniazdo „Sokoła” w Osieku, należące do dzielnicy Pomorskiej. Spotkania sekcji odbywały się na sali należącej do Wojciecha Pazderskiego. On też był pierwszym prezesem towarzystwa. Sekretarzem został Miętkiewicz a skarbnikiem Władysław Skrobik. Do osieckiego gniazda „Sokoła” należeli również: A. Krobski, F. Paszkiewicz, F. Kujawski, M. Piątek, M. Pinkowski, Gąsewicz, J. Pinkowski, J. Malicki, A. Gryczka, B. Wojciechowski, B. Koniec, A. Dziejarz. Warto zaznaczyć, że działalność sportową w okresie międzywojennym prowadziło w Osieku również Katolickie Stowarzyszenie Młodzieży oraz harcerstwo.
Kolejna grupę organizacji stanowiły stowarzyszenia kościelne. Rozwijały one wartości duchowe oraz podnosiły poziom życia kulturalnego w Osieku nad Notecią. Niestety większość dokumentacji dotyczącej stowarzyszeń zostało zniszczonych w czasie II wojny światowej. Beata Wachowiak w swej pracy poświęconej historii kościoła w Osieku nad Notecią wymienia następujące stowarzyszenia działające we wsi w latach dwudziestych XX wieku:
1. Bractwo Straży Honorowej Najświętszego Serca Jezusowego – 25 członków;
2. Żywy różaniec;
- ojców – 30 członków,
- matek – 120 członków, - młodzieńców – 30 członków, - panien – 75 członków,
3. Krucjata Eucharystyczna – 65 członków;
4. Bractwo św. Józefa – 42 członków;
5. Katolickie Stowarzyszenie Robotników Polskich – 32 członków;
6. Stowarzyszenie Kobiet Pracujących – 52 członków;
7. Stowarzyszenie Młodzieży Polskiej – 33 członków;
8. Stowarzyszenie Młodych Polek – 31 członków.
Wymienione powyżej towarzystwa zajmowały się pracą charytatywną, organizowały pogadanki, odczyty, przedstawienia, zawody sportowe. Stowarzyszenia skupiające katolickich robotników oraz młode Polki zostały założone przez ks. Edwarda Degórskiego. Z pieniędzy tych towarzystw zakupiono książki, które posłużyły bibliotece im. Ks. Degórskiego.
W listopadzie 1927 roku ksiądz Feliks Skrzypiński założył Towarzystwo Śpiewu „Lutnia”, które skupiało 42 osoby. Dyrygentami Towarzystwa byli Czerwiński i Minczykowski. W skład zarządu „Lutni” wchodzili ponadto ks. Skrzypiński – prezes, p. Nowacki – wiceprezes, p. Karczewska – sekretarz, p. Jachecki – bibliotekarz oraz p. Rewolińska - skarbniczka . W roku 1939 ksiądz Henryk Krygier utworzył chór kościelny ”Cecylia”, do którego zapisało się 36 osób. W Osieku swoją działalność prowadziły również organizacje polityczne. We wsi odbywały się m.in. spotkania miejscowego koła Chrześcijańskiej Demokracji.
|