| Start | Wiadomości | Muzeum Osieka | Historia Osieka | Adresy i telefony | Forum Osieka | Skansen | Rozkład jazdy PKP | Mapa serwisu |
Dzieje Osieka w latach 1920-1945 - Organizacje społeczne
Osiek nad Notecią - Historia Osieka
Okres międzywojenny w historii Osieka nad Notecią cechował się sporą aktywnością społeczną jak na miejscowość tej wielkości. We wsi powstawały organizacje kulturalne, patriotyczne, sportowe i kościelne. Niektórzy z mieszkańców Osieka byli członkami stowarzyszeń działających w innych ośrodkach. Przykładem jest Wojciech Jasiczek, który w latach trzydziestych należał do kadry kierowniczej wyrzyskiego koła Związku Weteranów Powstań Narodowych.
Prężnie rozwijała się w okresie międzywojennym, powstała w 1909 roku, straż ogniowa. Dnia 12 lipca 1925 roku w lokalu pana Cichosza zostało zwołane zebranie organizacyjne, na którym utworzono Ochotniczą Straż Pożarną. Od przymusowej straży nowa jednostkę wyróżniały specjalne czapki strażackie. W zebraniu założycielskim brały udział 34 osoby. Do zarządu wybrano Wojciecha Pazderskiego, Maksymiliana Rolę, Brunona Minczykowskiego, Stanisława Hołogę oraz Jana Rewolińskiego. W 1925 roku OSP w Osieku liczyła 39 członków, w tym 9 popierających i 30 czynnych. Pięć lat później straż liczyła 39 druhów – 1 honorowego, 12 popierających oraz 30 czynnych. Każdy aktywny członek Ochotniczej Straży Pożarnej opłacał miesięczna składkę w wysokości 50 groszy. Dla członków nie biorących udziału w ćwiczeniach, składka wynosiła 1,50 zł. Osiecka OSP miała do dyspozycji przy utworzeniu sikawkę 4-kołową, dwa beczkowozy, jedną drabinę przystawną, dwa bosaki oraz 30 metrów węża tłoczonego.
Bez wątpienia najważniejszą organizacją w historii Osieka nad Notecią była (i jest nadal) orkiestra dęta Ochotniczej Straży Pożarnej. Powstała ona w 1927 roku z inicjatywy naczelnika – druha Franciszka Hejnickiego. Początkowo liczyła 18 członków. Po roku swej działalności skład orkiestry rozszerzył się do 22 osób. Byli to:
1. Banaszak Stefan 12. Hejnicki Antoni
2. Brosse Wilhelm 13. Hejnicki Franciszek
3. Cerajewski Bernard 14. Kaczmarek Nikodem
4. Cerajewski Hugo 15. Miętkiewicz Wilhelm
5. Dura Bronisław 16. Paszkiewicz Franciszek
6. Fischer Ernest 17. Prahl Józef
7. Fischer Wilhelm 18. Pryber Jan
8. Folleher Stanisław 19. Rewoliński Franciszek
9. Górski Stanisław 20. Rybacki Franciszek
10. Grochowski Franciszek 21. Szurkowski Edward
11. Grochowski Stanisław 22. Zierke Paul
Od początku orkiestra musiała zmagać się z problemami natury finansowej. Z tej przyczyny każdy, kto chciał zostać jej członkiem musiał uiścić składkę w wysokości 50 złotych, co wówczas stanowiło sporą kwotę. Z uwagi na brak instrumentów, Wojciech Pazderski oraz Franciszek Hejnicki wraz z ówczesnym wójtem Osieka Józefem Szmytem postarali się o zaopatrzenie osieckiej orkiestry w instrumenty pochodzące z Warsztatów Naprawczych Kolei w Bydgoszczy. Nadal jednak konieczne było pożyczanie instrumentów od okolicznych mieszkańców. W latach 1929-1935 orkiestrą kierował druh Stefan Banaszak a po nim - do roku 1937 - kapelmistrzem był Franciszek Paszkiewicz. W tym czasie orkiestra przeżywała bujny rozkwit swej działalności, biorąc udział w licznych uroczystościach państwowych, kościelnych, jak i zabawach ludowych. W historii orkiestry dętej z Osieka ważny był udział w powitaniu Generalnego Inspektora Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej Marszałka Edwarda Rydza-Śmigłego. Orkiestra na stacji kolejowej w Osieku, w obecności władz wojewódzkich, powiatowych oraz mieszkańców wsi, zagrała marsza „Pod sztandarem pokoju” . W tym samym roku kapelmistrzem został Niemiec Paul Zierke. Wybuch II wojny światowej spowodował zawieszenie działalności orkiestry z Osieka. Reaktywacja nastąpiła w roku 1941, gdy część członków wróciła z frontu. Do końca wojny większość składu orkiestry stanowili jednak Niemcy. Próby odbywały się w domu Augusty i Paula Markwart.
Fotografia nr 22. Orkiestra Dęta z Osieka nad Notecią w 1928 roku.
Ważną organizacją w historii Osieka było również Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół”. Geneza Towarzystwa sięga powstania styczniowego. Upadek kolejnego zrywu niepodległościowego pokazał, że nie ma szans na wydobycie Ojczyzny z niewoli, na drodze powstań zbrojnych. Zaczęły powstawać nowe organizacje, które swą pracą organiczną miały przybliżyć Polskę do upragnionej wolności. Taką organizacją było powołane we Lwowie w 1867 roku Towarzystwo Gimnastyczne. Wkrótce Towarzystwa zaczęły powstawać we wszystkich zaborach. Obszar dawnej Polski podzielono na dzielnice, te z kolei na okręgi. W skład okręgów wchodziły poszczególne gniazda. Gniazdo wyrzyskie powstało już w sierpniu 1896 roku, jednak swą szerszą działalność rozpoczęło w roku 1919. W roku 1922 wyrzyski „Sokół” zdobył uznanie swym występem w Osieku. Wkrótce z inicjatywy wyrzyskich działaczy powstało gniazdo „Sokoła” w Osieku, należące do dzielnicy Pomorskiej. Spotkania sekcji odbywały się na sali należącej do Wojciecha Pazderskiego. On też był pierwszym prezesem towarzystwa. Sekretarzem został Miętkiewicz a skarbnikiem Władysław Skrobik. Do osieckiego gniazda „Sokoła” należeli również: A. Krobski, F. Paszkiewicz, F. Kujawski, M. Piątek, M. Pinkowski, Gąsewicz, J. Pinkowski, J. Malicki, A. Gryczka, B. Wojciechowski, B. Koniec, A. Dziejarz. Warto zaznaczyć, że działalność sportową w okresie międzywojennym prowadziło w Osieku również Katolickie Stowarzyszenie Młodzieży oraz harcerstwo.
Kolejna grupę organizacji stanowiły stowarzyszenia kościelne. Rozwijały one wartości duchowe oraz podnosiły poziom życia kulturalnego w Osieku nad Notecią. Niestety większość dokumentacji dotyczącej stowarzyszeń zostało zniszczonych w czasie II wojny światowej. Beata Wachowiak w swej pracy poświęconej historii kościoła w Osieku nad Notecią wymienia następujące stowarzyszenia działające we wsi w latach dwudziestych XX wieku:
1. Bractwo Straży Honorowej Najświętszego Serca Jezusowego – 25 członków;
2. Żywy różaniec;
- ojców – 30 członków,
- matek – 120 członków,
- młodzieńców – 30 członków,
- panien – 75 członków,
3. Krucjata Eucharystyczna – 65 członków;
4. Bractwo św. Józefa – 42 członków;
5. Katolickie Stowarzyszenie Robotników Polskich – 32 członków;
6. Stowarzyszenie Kobiet Pracujących – 52 członków;
7. Stowarzyszenie Młodzieży Polskiej – 33 członków;
8. Stowarzyszenie Młodych Polek – 31 członków.
Wymienione powyżej towarzystwa zajmowały się pracą charytatywną, organizowały pogadanki, odczyty, przedstawienia, zawody sportowe. Stowarzyszenia skupiające katolickich robotników oraz młode Polki zostały założone przez ks. Edwarda Degórskiego. Z pieniędzy tych towarzystw zakupiono książki, które posłużyły bibliotece im. Ks. Degórskiego.
W listopadzie 1927 roku ksiądz Feliks Skrzypiński założył Towarzystwo Śpiewu „Lutnia”, które skupiało 42 osoby. Dyrygentami Towarzystwa byli Czerwiński i Minczykowski. W skład zarządu „Lutni” wchodzili ponadto ks. Skrzypiński – prezes, p. Nowacki – wiceprezes, p. Karczewska – sekretarz, p. Jachecki – bibliotekarz oraz p. Rewolińska - skarbniczka . W roku 1939 ksiądz Henryk Krygier utworzył chór kościelny ”Cecylia”, do którego zapisało się 36 osób. W Osieku swoją działalność prowadziły również organizacje polityczne. We wsi odbywały się m.in. spotkania miejscowego koła Chrześcijańskiej Demokracji.
 

Tagi serwisu Osiek.net

Osiek nad Notecią, Orzeł Osiek, skansen w Osieku, Wyrzysk, Łobzonka, Noteć, Dębowa Góra, nad Notecią, Dolina Noteci, historia Osieka, w skansenie, Osiek, w Osieku, dyskoteka Pokusa, szkoła w Osieku, OSP Osiek, straż pożarna Osiek, Netzthal, Netztal, PKP Osiek, Wyrzysk-Osiek