OSIEK nad Notecią

Poznając historię jakiejś miejscowości, warto zastanowić się nad etymologią jej nazwy, gdyż to właśnie w nazwach geograficznych zachowały się najstarsze zabytki przeszłości. Wyjaśnianiem pochodzenia i znaczenia nazw miejscowości, wzniesień, wód zajmuje się nauka zwana toponomastyką.

Pierwsi koczownicy na ziemiach nadnoteckich pojawili się w epoce paleolitu schyłkowego, po ustąpieniu ostatniego zlodowacenia, około 12 tysięcy lat temu. Byli to łowcy reniferów, którzy przywędrowali w okolice dzisiejszego Osieka, gdyż to właśnie tutaj zwierzęta te przeprawiały się przez rzekę.

Historycy są zgodni, że już we wczesnym średniowieczu ziemie polskie zamieszkiwała ludność zaliczana do zachodniego odłamu Słowiańszczyzny. Ludność ta w połowie I tysiąclecia żyła jeszcze w ustroju plemiennym.

Dzięki poświęceniu powstańców wielkopolskich, Osiek nad Notecią powrócił do macierzy w styczniu 1920 roku. Po przejęciu kontroli nad wsią przez Polskę, część Niemców z Osieka wyjechała do Rzeszy. Do Niemiec przesiedliła się też zdecydowana większość narodowości żydowskiej z okolicy. Pod względem administracyjnym Osiek nad Notecią należał do powiatu wyrzyskiego, który był powiatem przygranicznym. Granica z Rzeszą oddalona była od wsi o około 30 kilometrów. W odrodzonej Polsce Osiek wchodził w skład województwa poznańskiego.

Po powrocie Osieka nad Notecią do państwa polskiego ze wsi wyjechało dwóch nauczycieli – Bach i Fiedler. W tym czasie w Osieku były dwie szkoły – katolicka, na miejscu dzisiejszego kościoła, oraz ewangelicka, na miejscu dzisiejszego gimnazjum. Od zakończenia I wojny światowej do 1923 roku, w szkole katolickiej pracowali: p. Porankiewicz, p. Pudłowska, p. Bednarkówna, Edward Król, Alfons Zabielski, Władysława Łososiówna. Kierownikiem szkoły od 1923 roku był Alfons Zabielski.

Druga wojna światowa wybuchła 1 września 1939 roku. Powiat wyrzyski, będący powiatem nadgranicznym, nie był objęty planem obrony przed najeźdźcą. To spowodowało, że już pierwszego dnia wojny (około godziny 11.00) Osiek został zajęty przez wojska niemieckie. Jeszcze nocą z 31 sierpnia na 1 września, urzędnicy państwowi z gminy Wyrzysk wraz z rodzinami wyjechali z Osieka pociągiem na Wołyń. W godzinach porannych przez Osiek ewakuowała się ludność cywilna z północnej i zachodniej części powiatu.

Wśród osób, które powróciły do Osieka po zakończeniu działań wojennych znaleźli się były kierownik szkoły Alojzy Czerwiński oraz nauczycielki – Anna Wacholc i Amelia Rychłowska. Pozwoliło to na rozpoczęcie zajęć w szkole już w marcu 1945 roku. Zorganizowano również kursy dokształcające dla młodzieży, której okupant niemiecki nie zezwalał na edukację. Kursy miały umożliwić tym osobom ukończenie szkoły podstawowej i stworzyć warunki do dalszej nauki w szkole średniej.

Wojna, która w Osieku trwała do stycznia 1945 roku, nie oszczędziła tutejszego kościoła katolickiego. Wyrzyski starosta powiatowy przekazał więc katolickiej gminie w Osieku w tymczasowe użytkowanie były zbór ewangelicki wraz z zabudowaniami.

Od stycznia 1996 roku szkoła w Osieku nad Notecią przeszła pod administrację Urzędu Miasta i Gminy. Tego samego roku, dnia 9 września, odbyło się uroczyste otwarcie nowej części szkoły. Oddano do użytku 9 nowych izb lekcyjnych, pomieszczenia na pokój nauczycielski oraz szatnię. Wcześniej osiecka szkoła pracowała w 21 pomieszczeniach, w tym w dwóch salkach katechetycznych przy ulicy Bohaterów oraz w dwóch izbach w Domu Kultury. W 1996 roku szkoła w Osieku otrzymała również samochód żuk do dowożenia dzieci z terenu Bąkowa, Ostrówka, Żuławki, Wyciągu i Zamczyska.

Sportową wizytówką wsi jest klub sportowy „Orzeł Osiek”, który posiada obecnie sekcję piłki nożnej i tenisa ziemnego. Piłkarze z Osieka największy sukces odnieśli w roku 1994, kiedy to zajęli pierwsze miejsce w klasie okręgowej i uzyskali prawo do gry w rozgrywkach klasy makroregionalnej (zwanej IV ligą).